फौवदाराचं बैल

आजी सांगायची जेंव्हा फौवदाराची गुरं वाड्यातून सुटायची तेंव्हा भली मोठी रांग लागायची.गड्यांचा राबता असायचा. काळ सरला आणि फौवदाराच दिवस पण! कैक गुर विकली गेली काही कड्यावरून पडून मेली, कधी काही स्वतः केलं नाही म्हणून वैभव फार टिकलं नाही. फौवदाराकडे आता मोजकीच गुरं उरलीत. 

                           एक दिवस सकाळी धुकं बाजूला सारीत फौवदार अंगातील दगडीवर बसला. बापाला त्यांच्या खास शैलीत आवाज देऊन बोलावलं. फौवदार उच्चवर्णी पण त्यात वर्ण भेद नव्हता. घिकेल्या कोणाला तोंडच्या थुकींनी दुखावत नसे. 

"काय ? फौवदार काय काम काढलत, एवढ्या गारट्यात ?" 

फौवदारानी विडी पेटवत म्हणाला "अरं दोन गायी इयाल्या, चार माणसांनी खरोस सोपायचा नाही"

बापानी हातची पुडी घेत विचारलं "काय घातलंय ?" 

फौवदार आनंदाने म्हणाला "अर संभा दोनिव खोंड आहेत" चांदे गायीने खोंड घातलाय त्याच्या पण कपाळावर टिक्का आहे. 

                           फौदारानी त्याच्या लहान
पणी इंग्रज बघितले होते. त्याला इंग्रजांची चाकरी करायची होती पण घरच्यांपुढे त्याचं काही एक चाललं नाही! सरते शेवटी दुधाची तहान ताकावर म्हणून गावची फौवजदारी स्वतःकडे घेतली. पण फौवदारानी दुसऱ्या बैलाचं नाव इंग्रज ठेवून त्याला चीपटी खाली घेतलं. कैक दिवस गेले टिक्का आणि इंग्रजची जोडी अख्या पंक्रोशीत प्रसिद्ध झाली. दोन्ही अंडील बैल गावात कुठल्या बैलाचा टिकाव लागू देत नसे. आखीव रेखीव शिंग त्याच्यात डौलदार चाल, गळ्यात गुंगरांचा पट्टा नदीवरून जाता - येताना धुरळा उडवीत आपलीच रंगबाजी करीत ही हुकमी जोडी सगळ्यांच्या नजरा जिंके ! 

                         फौवदारानी या जोडीच्या बळावर कैक हातऱ्या, कणग्या भरल्या. फौवदाराच जून दिस बैलांनी पुन्हा आणलं होत. दिवसांमाग दिवस गेलं बैलांचा जोर आणि फौवदाराची ताकद एकत्र कमी होत होती. जणु एकत्रच म्हातारे होत होते. नदीवर जाताना म्हाताऱ्या सावकाराप्रमाणे सगळे बांध, दऱ्या न्हाहळत जात. आता फौवदार सुद्धा अर्ध्या बिडीत खोकायला लागला होता. इंग्रज - टिक्का  जरी वेगळ्या गायीचे बैल असले तरी कधीच एक दाव म्हणा किंवा गाताडी सोडून राहिले नाहीत. जोडी अशी जणू दोन बुबळं. कैक गायिरान चरले, फळवले  पण कधी एकमेकांनी टाप टेकली नाही. फौवदाराच्या बैलांपेक्षा महादेवाचं बैल म्हणून म्हाताऱ्या-कोताऱ्या हात लावून आशीर्वाद घेई. 

                       फौवदाराची ताकद हटली. फौवदार आजारी झाला तालुक्या दवाखानात भरती झाला. फौवदार आता काय परतायचा नाही असं कैक गल्ली बोलात विषय चघळा जाई, आणि वाटत पण तस होत. अडा फिरला कि वासे ही फिरतात. मुंबईस राहणारी फौवदाराची पोरं आली आणि वेगळ्याच रंगाचे धूर फौवदाराच्या घरातून उडू लागले. गुरांची अडचण त्यात अग्रणी होती. फौवदाराच्या थोरल्यानी गुरं इकली. म्हाताऱ्या बैलांची जोडी कोण पोसणार म्हणून टिक्का शेजारच्या गावी विकायचं ठरलं. माणसांची बोलणी झाली, सौदा ठरला. ही बातमी वणव्यासारखी पेटली. फौवदाराच्या आजारापरीस बैलांचे दुःखात गाव हिरमुसला होता. सगळेजण आपल्यापरीने बोलत होते. 

                    एप्रिल संपला आणि मे सुरु झाला. गवत सुकल होत आता फक्त कडवय (विषारी वेल) हिरवी राहिली होती टिक्का आणि इंग्रज चरून घराच्या गावंडाला लागले टिक्का पुढे धावत आला आणि इंग्रज पानिवट्यावर पाणी पियाला लागला. झऱ्याच्या बाजूला उगवेलेल गवताच्या डेऱ्या चवीने खायला लागला. या उन्हाच्या दिवसात हिरव गवत म्हणचे आयती मध भेटावी. टिक्का दाव्यावर आल्या आल्या नव्या मालकांनी टिक्काच्या येसणीला कासरा आवळला. आता टिक्का भानावर आला. हा रोजचा गंध नव्हता. त्याच्या नथुन्या फुगल्या आणि बैईल वतोर टाकायला लागला फौवदाराचा पोरगा टिक्काला काठीने मारत होता. बैल वाड्यातून निघायला कबुल नव्हता पण येसणीच्या दुखण्या पुढे त्याची टाकत जवाब देत होती. आता त्याच्या जिवाभावाच्या जिगरयाला जिवाच्या आतंकाने शोधात होता डिरकत. आज त्याला बघायला सगळ गाव होत शिवाय त्याच्या सवंगड्याच्या. त्यात आजी पुटपुटली "हेड्याच्या कासरल्याला गुरु लागलं की मेल्यावर सुटत" 

टिक्का इंग्रजांसाठी या घश्याने ओरडत होता, वाड्यातून बाहेर निगताना टिक्काच्या दोन्ही डोळ्यातून अश्रूंचा बांध फुटला. तो सयरा-वयरा त्याचा एक डोळा फौवदाराला आणि दुसरा टिक्काला शोधात होता. सारं गाव टिक्काला हंबरत रडत जाताना क्षितिजापर्यंत पाहत होते. त्यादिवशी गावात अपसुख दुखवटा साजरा होत होता. इंग्रज वाडयाजवळ आलं पण इतकी लोक बघून बैल बावरला त्यांनी एक क्षणात डिरकून टिक्काला आवाज दिला वाड्यातून आवाज येत नव्हता फौवदाराच्या पोरांनी त्याला वाड्यात भरला पण टिक्का नाही हे त्याला समजायला वेळ लागला नाही. दूसऱ्या दारानी शेणकीच्या वरून उडी मारून इंग्रज टिक्का वारेमाप शोधू लागला. आखा गाव डिरकून त्यांनी काढला फौवदाराच्या पोरांच्यानि इंग्रज आर्टनार नव्हता. इंग्रजने सार बाळ एकवटलं आणि सगळं त्राण आणून त्याच्या गंधावर जाऊ लागला. बघता बघता २ किलोमीटरचं अंतर त्याने काही टापांमध्ये पूर केलं. हेड्याचा ट्रक गुरांनी भरला नव्हता म्हणून ट्रक निघाला नाही आणि टिक्काला ट्रक मध्ये बांधून ठेवला होता. इंग्रज पोहचला रात्रभर बैल एकमेकांसाठी डिरकत राहिले. ही खबर फौवदाराच्या कानावर  पडली फौवदारनी बळ एकवटल आणि ओले टाके घेऊन पोहचला आणि दोन्ही बैलांना मरणाच्या दारातून आणलं. 

                       पुरा गाव खुश झाला. बैल दाव्यावर आले. पण हा शॉक इतका मोठा होता की शब्दात सांगणं कठीण. या धक्क्यातून टिक्का कधी सावरला नाही १५ दिवसात बैल मेला. भाग्य कुठल्या वाटेने जाईल सांगता येत नाही. आपला सवंगडी गेला या वार्धक्यातून इंग्रजने खाण -पिणं सोडलं आणि मरणाला कवटाळलं. दोघांना एकमेकांच्या शेजारी गाडलं आणि रोपं लावलीत. या धक्कानी फौवदार खचला आणि २ महिन्यात त्यांनी ही आपल्या आवडत्या बैलंसांसोबत अनंताच्या प्रवासाला निघून गेलेत. आज जे तीन आंब्यांची रोपं आहेत ती त्यांच्या अवीट प्रेमाची गोडवी सांगतात. 

                            

    

#बैल #प्राणीप्रेम #गाव  

     

माझी आत्महत्या

माझी आत्महत्या
( हा ब्लॉग किंवा ही कथा काल्पनिक आहे. यात काही साधर्म्य आढळ्यास स्वतःला भाग्यवान समजावे )

तो दिवस तसा काही फार वेगळा नव्हता. 

भांड्यांच्या कळकटानच मला जाग आली होती. खरं  तर ही जाग पूर्णार्थाने आली होती. 

सवई प्रमाणे मी काही गोष्टी केल्या.
पुरुषी अहम दुखावला की, तो कोणताही निर्णय घ्यायला तुम्हाला तो सहज तयार करतो. इथं तर त्याच्यावर बलात्कार झाला होता. 

कसं मरावं ? काय खावं याचा विचार मी चवीसोबतच त्याची मला ऍसिडिटी होणार नाही ना ! इतपत मी करीत होतो. ट्रेन, गळफास, सर्प द्वंश इत्यादींचा मी विचार करीत होतो. हे सारे पर्याय मला जीवघेणे वाटले शेवटी मी झोपेच्या गोळ्या घेण्याचा विचार केला. पण मरण इतकंही स्वस्त नसतं हे मला तेंव्हा कळालं. खुप रिसर्च करून एका ओळखीतल्या म्हाताऱ्या आजींच्या औषधाची चिट्टी मी पळवली. मोठ्या हिकमतीने झोपेच्या गोळ्या जमवल्या आपली प्रतिकार शक्ती राकट आहे म्हणून मी ६ गोळ्या एकत्र केल्या. 

            आता प्रश्न होता आत्महत्याच्या चिट्टीचा ? कोण - कोण आपल्या मरणावर रडेल ही कल्पना मला फार आनंद देत होती. मग आत्महत्याच्या चिट्टीच्या मजकुराचा मी विचार केला. २ तर चक्क मीच हसून लोटपोट झालो इतकी विनोदी मी लिहिल्या होत्या. हे काम मी थोडं बाजूला ठेवलं. आपल्या या ग्रहावरच्या शेवटच्या दिवशी आपण ते सर्व करायचं असं ठरवलं. मी उगीचंच फिरलो अनेकांची माफी मागितली, लोकांना मदत केली, आवडत्या लोकांना वेळ काढून भेटलो, भरपूर खाल्लं, ते ते सर्व केलं जे जे करण्यासाठी मी कधी घाबरलो, लाजलो होतो. 

             आम्ही दोघे २ ते ३ वर्ष एकत्र होतो. प्रत्येक क्षण माझ्या मेंदूवर टाक्याने कोरले होते. ती खूप सुंदर, हुशार, आणि साऱ्यांपेक्षा वेगळी होती. तिच्या वागणुकीचे पदर होते. इतर मुलींप्रमाणे ती नव्हतीच. तिच्या याच वेगळे पणाचा मी घायाळ ठरलो. मी माझं प्रेम तिच्या समोर व्यक्त केलं, तिने एक आठवड्याने सांगितले 'नाही' पण आम्ही एकत्र होतो. बघता - बघता एकमेकांच्या सहवासाची गोडी वाटू लागली. भेटी इतक्या वाढल्या की त्याच्या गाठी पडल्या. बघता बघता दिवस भुर्रर्रर्र झाले. मला संधी मिळाली की माझं प्रेम तिच्यावरचा माझा असणारा जीव मी तिला तन्मयतेते सांगे. समोर असली तर हसायची आणि msg वर कायम गप्प. तेंव्हा कळलं ती ते लाजून नाही तर माझ्यावर हसायची.  खरं तर हे सारं माझ्यासाठी बोचरं असायचं पण... ती वेगळी ना ... ! कधी कधी वाटे चालताना तिने माझा हळूच आपला हात  घ्यावा, एकत्र जेंव्हा असू तेंव्हा जगाच्या तापाला बाजूला करून निवांत विश्रांती माझ्या खांद्यावर घ्यावी असं मला नेहमी वाटे. कधी डोळ्यात गेलेल्या खळ हळुवार फुंकर मारून सुखावण्याचा प्रयत्न करावा असं नेहमी वाटे पण तिने तसं कधी केलं नाही; शेवटी ती वेगळी होती ... म्हणून मग मीच हे सारं काही करत असे. शेवटी तिच्या वेगळेपणाची खाज आणि कौतुक मलाच होतं. कधी तरी तुम्ही जे करत असता त्याचा ही बांध फुटतो. त्याच्याकरता जीव जळावा त्यालाच त्याची फिकीर नसेल तर काय उपयोग ? एके दिवशी मी वेगळं ठरायचं ठरवून विचारलं 

             "माझ्या I Love You चा तू कधी reply का देत नाही ? "

आणि कैक दिवसांपासुनचा हा प्रश्न तिने मार्गी लावायचं ठरवलं. ती म्हणाली
   " तू माझ्यावर प्रेम करतोस its ok! मी कधी तुला म्हणाले का मी ही तुझ्यावर प्रेम करते, आफ्टर ऑल हा तुझा प्रॉब्लेम आहे, माझा नाही. " 

माझ्या चांगलाच लक्षात आलं, एका क्षणात ते सारं काही ओझल झालं.. आयुष्य सोबत घालवण्याच्या माझ्या इच्यांना तिने मूठ माती दिली होती. 

  

            " तुला आणखी बोलायचं नसेल, तर आपण निघूया " 

ती ते सारं इतक्या सहज बोलतं होती कि, तिच्या त्या वेगळेपणाचा आता मला राग, किव येत होती. 

            "plz मला घरी जाऊन जेवण करायचं आहे "

बघता बघता आम्ही 'वाटेला' लागलो  

मला माझं उत्तर तर मिळालं होतं पण ते सहन करण्याची ताकद मी हरवून बसलो होतो. तिच्या चेहऱ्यावर अजिबात भाव नव्हते. त्या रात्री भीमराव पांचाळ, सुधीर भट, जगजीत सिंग, या साऱ्यांना मी झोपू दिलं नाही. पंकज उदास तर भलतेच उदास झाले होते. 

            आता हा ग्रह सोडायचा हा विचार मी पक्का केला. बऱ्यापैकी मी एक तारीख निवडली कारण अशी संधी फार कमी जणांना मिळते. ठरल्या दिवशी मी घरीच थांबलो. फिरलो, भटकलो संध्याकाळी चहाची वेळ झाली. आईने चहा पुढ्यात देत अनेक बालपणीचे किस्से सांगायला सुरुवात केली. मी लहान असताना पावसाळी दिवस होते. मी आजारी झालो होतो. आईने मला डॉक्टरकडे घेऊन गेली होती. त्यांच्या इथे आम्हाला वेळ लागला आणि आमची S.T.  सुटली. आई मला घेऊन उन्हाच्या कडाक्यातून १६ किमी चालत घरी आली. माझ्या आजारपणात तिने ऊन वाऱ्याची फिकीरच केली नव्हती. आईने वडिलांनी केलेल्या त्या सर्व त्यागाचा आई खूप मनमोकळ्या स्वभावाने हसत सांगत होती. त्यांच्या त्या स्मितहास्यामागे प्रचंड त्याग दिसत होता. हे ते दोन जीव होते ज्यांनी मला मोठं केलं होत. आम्हा भावंडांकरता त्यांनी हाडाची काड केली होती. या हाडांना माझा मृतदेह कसा उचलेल ? या भावनेनं माझे डोळे भरून आले. आईने काहीच विचारलं नाही. पदराने डोळे पुसले. बापाने डोक्यावरून हात फिरवला आणि म्हणाला " तू केस काप रे अर्ध वजन तर त्याचंच असेल" 

आपण ३ वर्षापूर्वी भेटलेल्या पोरीने सोडलं म्हणून संपवायला निघालो होतो, ज्यांनी आपल्याला निर्णय घेण्यालायक बनवलं त्याचा आपण विचारच केला नाही. क्षणात सारं काही भानावर आलं. मनोमन मी माझ्या आईवडिलांचे पाय धरले, आणि तिचे ही आभार मानले. 

"शेवटी ३ वर्ष खर्च करून मी शहाणपण विकत घेतलं होतं"

चहा - पाणी !?

              "चाय से ज्यादा तो किटली गरम है , ''चला चाय पाणी घेऊ," "साहेब थोडं चाय पाण्याचं बघा !

आशा  अनेक म्हणी आपल्याला त्या त्या किटली, टपरी नुसार ऐकायला मिळतात. भारतात चहाचा प्रारंभ हा ईस्ट इंडिया कंपनीने केला. सुरवातीला मोफत चहा विकला आणि सवय लागल्यावर त्याचा कर १५० वर्ष घेतला. भारतीय हे पारतंत्र्य सुद्धा त्यांनीच विकलेल्या चहाचा अस्वाद घेत घेत बोलले असावेत.काही सतत गैरहजर विद्यार्थ्यांचं मत असेही कि, भारतीयांनी मेजवानी म्हणून 'बोस्टन टी-पार्टी'केली. अगदी त्या दिवसापासून ते आज पर्यंत लोक चहासोबत काहीतरी घेतात मग काहीजण  बिस्कीट, सिगरेट, टोस, खारी तर कधी पॉलिटिक्स पण चहासोबतच. भर में महिन्याच्या कडक उन्हात देखील लोक चहा घेतात. ही भारतीयांची खोड अनेक भारतीय व अभारतीय व्यापाऱ्याने नेमकी जाणली. भारतीय लोक आपल्या चहाच्या कार्यक्रमाला इतर लोकांप्रमाणेच ते अगदी 'वाघ भाकरी'ची  हात मिळवणी घडवून आणू शकतात इतका त्यांचा दांडगा  विश्वास आहे. चहा पिता - पिता कोणाचे लग्न जमण्यापासून ते 'पार पडे'पर्यंतचे योजना केवळ या पेयाला साक्षी धरून केल्या जातात. भारतीयांची हिच श्रद्धा पाहून वेगवेगळ्या योजना, जाहिराती, लघुपट, येवढचं काय सरकार पण तयार झालीत. २०१५ -१६ च्या निवडणुकांमध्ये "चाय पे चर्चा, कम खर्च्या " करूनच मा.पंतप्रधान नरेंद्र मोदी  निवडून आले.
चहाचं  महत्व व्यक्तिपरत्वे वेगवेगळं असते. कोणाला गोड, काळी, पांढरी, हिरवी आशा अनेक प्रकारच्या चहा आवडतात. कोणत्या व्यवसायातील लोक अधिक चहा पितात? हे सांगणं कठीण आहे, परंतु प्रत्येक व्यवसायातील लोक चहा मात्र नक्की पितात. सरकारी इतमात तर लोक तास - तास चहापितात. सरकारी कार्यालयात संध्याकाळी - सकाळी जवळ जवळ १ तास लोक चहा पितात. माध्यमात (मिडिया) मध्ये कामकरणाऱ्या मंडळींचा चहा सिगरेट हाच मुख्य आहार असताना दिसतो. प्रत्येकाची चहा पिण्याची खोड, सवय, पद्धती वेगळी. जे लोक मनापासून चहावर प्रेम करतात ते छान शेगडी, चुलीवर मस्त 'कड' आलेली चहा घेतात. तर काहींना फक्त चहाचा पिण्याचा 'कड'  येतो म्हणून ते मशीनच्या चहावर भागवतात. माझं आणि कॉफीचं कधी जमलंच नाही. तिचा तो कृष्णधवल रंग किंवा तिची श्रीमंती चव कधी माझ्या जिभेला भावलीच नाही. त्यामुळे मी शेवटची कॉफी केंव्हा प्यायलो हे मला आठवतच नाही. तांबुस, खदूळ  पाण्याचा रंग घेतलेली तिच्या सुगंधाने आसमंत बहरून उठवा, असा चहा मला नेहमीच आवडतो. अगदी मध्यरात्री उठूनही  मी चहा पिऊन झोपु शकतो इतकं माझं प्रेम आहे 'तिच्यावर'.

 चहाच्या प्रत्येक घोटासोबत अनेक गुपितं, ध्येयाच्या नव्या कक्षा सहज अवाख्यात आल्यासारख्या वाटतात. अनेक लोक, अनेक मिटिंग आणि ... बरच काही. असाच किस्सा जो मला चहापेक्षा गोड वाटला विक्रोळीच्या कान्नमवार पोलीस स्टेशन समोर राजस्थानी चहावाला आहे. दुधाचे दात पडल्यापासून या चहावाल्याने चहा प्यायला सुरवात केली असावी आणि त्याच गडबडीत तो दात घासायला विसरला असावा. अनेक पोलीस अधिकारी या टपरी वर येउन चहा पितात. काही विकत तर काही..... विकतचं !
एकेसकाळी चहापीत असताना 'N. N राठोड' नावाचे अधिकारी त्या टपरीवर आले. त्यांनी आपल्या पोलीसी खाक्यात त्या चहावाल्या पोराला सांगितले

" सून ... एक चाय लेके जा ऑफिस में मॅडम को और ... एक चाय और लेके जा और जो कस्टेडी मैं  बैठा है उसको भी दे !

चायवाला : क्यू साब मारवाडी है क्या वो ?

      "नही भारतीय है, और वो इन्सान हैं" गलती तो हार किसीसे होती है।

मला तर ते चार भुजा असणारे तथाकथित देवचं भासू लागले.

राठोड साहबांनी माणुसकीचा एक नवा घाटच घालून दिला. असाच विचार प्रत्येकानी केला तर ....!

व्यक्ती आणि वळवळ - 'पु.लं'ना समर्पित

हा ब्लॉग माझे आवडते लेखक, संगीतकार, वक्ते, अभिनेता पुलंना समर्पित. त्यांच्या 'व्यक्ती आणि वल्ली' या पुस्तकांपासून प्रेरित आहे. 

Sketch by- प्रभाकर वाईकर

माझ्या आदर्श व्यक्तीमत्वांपैकी एक 'पु. ल. देशपांडे'. आणि आता तर ते माझे फेसबुक वर मित्र आहेत. इ.स. पूर्व जन्मानंतर सन १९९६ च्या महाराष्ट्राच्या अभ्यासक्रमा द्वारे ईयत्ता ७ ला आमची दोघांची ओळख 'बटाट्याची चाळ' या पुस्कातील धड्याद्वारे झाली. त्या दिवसात मी काही अभ्यासू किंवा अवांतर वाचन करणारा विद्यार्थी नव्हतो. (खरं तर ते आता ही नाही.) त्या दिवसात सारे लेखक आपल्या वाईटवरच उठ्ल्यात असं मला वाटायचे. संतांवर तर माझा विशेष राग होता. तर असं आहे की, पुलंचा  'उपास' हा धडा आम्ही जेंव्हा शिकलो. शालेय जीवनातील पहिला लेखक ज्यांनी मला 'धडा' शिकवला नाही तर हसवला. मग त्यांच्या या हसवा-हसवीच्या मी जणू प्रेमातचं पडलो इतर धडे मग मला पुस्तकातील 'खोगीरभरती' वाटे. कायम स्मरणात राहणार तो दिवस होता. केवळ हाच लेखक आपल्या बाजूने असा  विश्वास ठाम झाला. 

माई कुठलाच दागिना घालत नसे, पण त्यांच्या आईने त्यांच्याकरिता एक मंगळसूत्र केलं होतं. त्या नोंदणी पद्धतीच्या लग्नात, सुनीता ठाकूर आता कुंकू लावून आणि मंगळसूत्र घालून सुनीता देशपांडे झाल्या .

                                  पुलंची लेखन शैली एवढी साधी सोपी आहे की, वाचणाऱ्याला ती मंत्रमुग्ध करून टाकते. तरीही त्यांच्यातील वक्ता चांगला की अभिनेता, की वाचक हे ठरवणं खरंच खूप कठीण. अभिनेत्या वरून आठवण झाली काही वर्षा पूर्वी पुलंवर एक चित्रपट बनवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. चित्रपट 'गोळा बेरीज'  मध्ये संबंध पुल एक छताखाली आणणं किती कठीण आहे लक्षात आले. पुलंच्या लेखन शैली एवढी वैशिष्ट्यपूर्ण आहे की त्यातील आवडलं नक्की काय हे ठरावं कठीण आहे. मला नेहमी पुलंसारखं होणं आवडेल. कधी - कधी आपण इतक्या उशिरा का जन्माला आलो असे वाटते.        

पुलांचे अंधश्रद्धे विषयीचे विचार वाचले कि, माझ्यासारख्या पामराकडे शब्दच उरात नाही  

'कोहिनूर भारताचा'

  

भारतरत्न डॉ.बाबासाहेब आंबेडकरांची ही १२५ वा रौप्य जयंती महोत्त्सव. या दिवसाचे औचित्य साधून अनेक जणांनी आपल्या परीने या महोत्त्सवचा आनंद लुटला  त्याला कारण ही तसेच होते. ठिक-ठिकाणी पार्ट्या झाल्या नाविन्य साधण्याच्या नादात जे मनाला आवडेल ते; आणि जसे बरे वाटेल तसे केले. यात काहीच गैर नाही. करण हजारो वर्षाच्या विटाळातून त्या महामानवाने जगण्याचा हक्क दिला, भविष्य दिलं, अस्तित्व, ओळख, मूलभूत हक्क आणि लढण्याचा वारसा दिला.  

                

                                  "उपाशी जगाचा पसा होता

                                  असा भीम होता, असा भीम होता"

                                              - महाकवी वामनदादा कर्डक 

अनेक माध्यमांनी या विषयी चित्रपट, गाणी, विद्रोही गाण्याचे कार्यक्रम ठेवले होते. अनेकांनी या महोत्त्सवात आपला सहभाग दर्शवला. दरवर्षी प्रमाणे पाली भाषेने सलग १२ ते १७ तास अभ्यास करून त्यांना अदांजली अर्पित केली. अनेक 'पोस्टर बॉयस' त्यांच्या नावाचे भले मोठे होर्डिंग लावले. त्यांच्या प्रतिमेच्या किंवा कार्याचा, विचारांचा अदर कमी आणि यांचीच नामावली अधिक होती. आकाशवाणीने  अनेक घरगुती (म्हणजेच इन-हाऊस, ज्याची खबर कोणालाच नव्हती) कार्यक्रमाचं आयोजन केलं. यु.एन या सवंस्थेने तर अटकेपार हा महोत्सव साजरा केला. महान व्यक्तींच्या कामाचा आढावा त्यांचा आदर्श आपण घेऊन आपला विकास साधने हीच त्यांना वाहिलेली आदरांजली आहे. परंतु या मध्ये साऱ्यांनी इतर करतायेत म्हणून आपण करूया किंवा मग एक बुल्लेटीन किंवा फारतर RJ मेंशन मध्ये आटोपलं. त्यांच्या समोर "Time is money" हेच सूत्र समोर ठेवून ससेहोळट केली. पण ज्यांनी रुपीस चे सूत्र मांडळ त्याच तत्वाला बगल दिली. असो कोणी काय ? कसे केले ? या पेक्षा ज्यांनी केले त्यांच्या पाठीवर थाप द्यायलाच हवी. 'ABP माझा'  ने डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या कार्यावर, विचारांवर 'प्रकाश' टाकण्याचा अनोखा प्रयत्न केलं त्यांच्या सर्वव्यापी आंबेडकर या

मालिके द्वारे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची या मालिके द्वारे नव्याने ओळख होते एवढं मात्र खरं...

  

एड्स: म्हणजे

एड्स ही व्याधी फारच झपाट्याने पसरत आहे. एड्स म्हंटल्यावर एक चित्र डोळ्यापुढे येते, ते म्हणजे एक व्यक्ती चेहे-यावर शरमेच्या आणि अपराधीपणाच्या भावनेने पछाडलेली आहे. असे काही लोक आहेत की जे एच.आय.व्ही संसर्गाची नुसती कल्पना सुद्धा सहन करू शकत नाहित. ते या बाबत बोलायला सुद्धा घाबरतात, आणि कुटुंबाची चिंता करत बसतात.

एड्स: म्हणजे - अक्वायर्ड ईम्यून डेफिशियन्सी सिन्ड्रोम - एवढेच आपल्याला माहित असून चालत नाही. त्यासहीत जगणा-या माणसांचे आयुष्य किती खडतर असते ते त्यातून कसे बाहेर येतात, आणि सहवेदनेतून जाणार्यांना मदतीचा हात कसा देतात हेही माहित असणे गरजेचे आहे.

सहवेदनेतून जाणा-यांनी एकत्र येणे म्हणजे स्व-मदत गट. एच.आय.व्ही. ग्रस्त किंवा एड्स असणारी माणसे जेव्हा एकटी असतात, तेव्हा असहायतेनी दुर्बळ बनतात. ’हे माझ्याच नशिबी का?’ ’मलाच का?’ ’आता मी काय करू?’ असे अनेक प्रश्न त्यांच्या मनात उभे रहातात.

दहा वर्षांपूर्वी एक काळ असा होता की अनेक तज्ञ व्यक्तींनाही ह्या बद्दल माहिती नसे. अशा माणसांवर कुणी डॉक्टर उपचार करण्यास तयार होत नसत. पण आज आपण अभिमानाने सांगू शकतो की ह्या विषयाला वाहून घेतलेल्या अनेक संस्था आहेत, अनेक स्व-मदत गट आहेत. ह्या स्व-मदत गटांत एच आय व्ही ग्रस्त माणसे किंवा एडस असलेली माणसे जेव्हा यायला लागतात, तेव्हा हळूहळू त्यांची मनाची उभारी वाढायला लागते. स्व-मदत गटाची ह्या सर्वांना त्यांचे दु:ख, निराशा, यातना, व्यथा, ह्यातून बाहेर येण्यासाठी मदत होते.

देवसुद्धा अगदी धुक्या सारखा असतो......

कधी कधी आपल्या आठवणींच्या खजिन्यात काही अशा मोलाच्या आठवणी असतात कि त्याचं मोल आपण ठरवूनच शकत नसतो. अगदी या सुरेख आठवणी आपला दिवस सत्कर्मी लावतात. मग त्यांना तुम्ही कसा जपता यावर ते आधारित असत. काही आठवणी आपल्याला अशा असतात कि त्यात जगणं आपल्या खूपच मोहक आणि स्वर्गीय वाटतं.

    पृथ्वी आपल्या असा भोवती फिरते हा जगातील महान शोध आहे. काही आठवणी एवड्या सुंदर आणि महाग असतात कि त्यांची किमंत आपल्याला आयुष्यातील वेळ देऊन मोजावी लागते. या सुंदर आठवणी आपल्या जिवंत तर ठेवतात पण जगू देत नाही. कित्तेक वेळा आपण विचार करतो कि या पासून आपण आपली सुटका करून घ्यावी आपण ते करतो देखील परंतु त्याच गोष्टी आपल्या भोवती फिरतात आणि आपण त्याचा आस असतो यावरून पृथ्वीपरिभ्रमण आपल्या लक्ष्यात येते.

   देवसुद्धा अगदी धुक्या सारखा असतो, समोरच काही दाखवत हि नाही आणि उजाडल्या शिवाय राहत हि नाही.